Gdy wraca temat Polski i Anglii, zwykle od razu pojawia się Wembley i Jan Tomaszewski. Najbardziej pamiętny remis obu drużyn pomógł Polsce awansować na mundial, choć sam nie był zwycięstwem nad Anglikami. Całą historię tej rywalizacji najlepiej czytać przez wyniki, które zmieniały stawkę kolejnych spotkań, a nie przez sam bilans.
Wyniki z Anglią opowiadają historię walki o mundial
- Jedyna wygrana Polski w zestawieniu UEFA: 2:0 w Chorzowie w 1973 roku.
- Remis 1:1 na Wembley przypieczętował awans Polski na mistrzostwa świata w 1974 roku.
- Anglia wygrała 12 z 21 spotkań ujętych w zestawieniu UEFA, Polska jedno, a osiem zakończyło się remisem.
- Ostatni mecz seniorskich reprezentacji odbył się w Warszawie w 2021 roku i zakończył wynikiem 1:1.
Jedno 1:1 na Wembley przesądziło o awansie Polski
Przed spotkaniem na Wembley Polska miała za sobą zwycięstwo 2:0 w Chorzowie. Rewanż w Londynie 17 października 1973 roku przyniósł remis 1:1: Jan Domarski trafił dla Polski, a Allan Clarke wyrównał z rzutu karnego. Ten rezultat wystarczył, by biało-czerwoni wyprzedzili Anglię w kwalifikacyjnej rywalizacji o mundial w 1974 roku.
Najczęściej pamięta się interwencje Jana Tomaszewskiego, ale na wynik pracowały dwa mecze, nie jeden. Właśnie dlatego opowieść o „remisie na Wembley” bez chorzowskiego 2:0 jest niepełna: dopiero zestawienie obu rezultatów pokazuje, jak Polska wywalczyła awans. Wynik rewanżu nabrał sensu dzięki temu, co wydarzyło się wcześniej.
Bilans jest jasny, choć zestawienia różnią się datą aktualizacji
W rywalizacji liczonej przez UEFA Polska ma jedno zwycięstwo, Anglia dwanaście, a osiem spotkań zakończyło się remisem. Zestawienie obejmuje 21 meczów, w tym dwa spotkania towarzyskie rozegrane w 1966 roku.
Możesz jednak natrafić na starszy bilans obejmujący 19 spotkań. Różnica nie musi oznaczać błędu w rachunku: strony mogły zamknąć statystyki przed kolejnymi meczami, a spotkanie z września 2021 roku dołożyło następny remis. Przy porównywaniu tabel sprawdź więc datę ostatniego uwzględnionego meczu, zamiast zestawiać same końcowe liczby.
Najważniejszy wynik rywalizacji nie był jej ostatnim słowem
Po mundialowym przełomie z lat 70. Anglia częściej wychodziła z tych spotkań zwycięsko. W eliminacjach do mistrzostw świata w 1986 roku wygrała z Polską 3:0, a w 1993 roku w Chorzowie padł kolejny remis 1:1. Taka sekwencja dobrze pokazuje, dlaczego samo wspomnienie Wembley może przesłonić długie lata trudnych dla Polski rezultatów.
Powrót do tej historii prowadzi z powrotem na londyński stadion, ale tym razem do 2013 roku. Anglia pokonała Polskę 2:0 na Wembley i zapewniła sobie awans na mundial w Brazylii; UEFA odnotowała też, że stało się to niemal 40 lat po remisie, który wcześniej dał awans Polakom. Ten sam stadion stał się tłem dwóch odwrotnych rozstrzygnięć.
Remis z 2021 roku pokazuje, jak zmieniła się stawka meczu
Ostatnie spotkanie seniorskich reprezentacji odbyło się 8 września 2021 roku w Warszawie. Anglia prowadziła po golu Harry’ego Kane’a, a Damian Szymański wyrównał w doliczonym czasie gry po dośrodkowaniu Roberta Lewandowskiego. Był to mecz eliminacyjny, więc punkt zdobyty w końcówce miał znaczenie dla tabeli, choć nie powtórzył historii awansu z Wembley.
To dobry przykład, że dwa remisy z Anglią mogą zapisać się w pamięci z zupełnie innych powodów. W 1973 roku rezultat zamykał drogę do mundialu dla Anglii; w 2021 roku gol Szymańskiego uratował Polsce remis przed własną publicznością. Znaczenie wyniku zależy od chwili i układu eliminacji.
Klasyczna koszulka pomaga zobaczyć mecz w jego epoce
W kolekcjonowaniu strojów meczowych historia zaczyna się od pytania, jaki moment przypomina dana koszulka. Klasyczny biało-czerwony zestaw może przywoływać reprezentację Górskiego i drogę na mundial, ale sam kolor nie potwierdza, że koszulka pochodzi z konkretnego meczu. Przy opisie egzemplarza sprawdzaj więc datowanie, oznaczenia producenta, krój i zgodność detali z epoką.Prawdę mówiąc, właśnie ten kontekst odróżnia koszulkę z historią od stroju, który jedynie wygląda retro. Przy zestawieniu z archiwalnym zdjęciem przyjrzyj się kołnierzykowi, krojowi rękawów i rozmieszczeniu godła; drobne szczegóły pomagają ocenić, czy forma pasuje do okresu, który ma reprezentować. Nie rozstrzygają jednak samodzielnie autentyczności, dlatego opis przedmiotu powinien jasno oddzielać potwierdzone pochodzenie od przypuszczeń.
W tej rywalizacji koszulka jest częścią opowieści o wyniku
Gdybym wybierał jeden moment, od którego warto zacząć poznawanie piłkarskiej historii Polski i Anglii, postawiłbym na dwumecz z 1973 roku. Pokazuje, jak wynik pierwszego spotkania zmienił sens rewanżu, a losy awansu zależały od całej kampanii. Wspomnienie Wembley jest najmocniejsze wtedy, gdy pamięta się też Chorzów.
Dlatego klasyczne stroje reprezentacyjne przyciągają kolekcjonerów nie samym wyglądem. Przypominają o konkretnych turniejach, piłkarzach i meczach, w których rezultat znaczył więcej niż pojedynczy punkt w statystyce.