Po końcowym gwizdku pamięta się gole i koszulkę z numerem 10, ale w przypadku Kazimierza Deyny równie często wraca pytanie o jego ostatnią noc. Zginął 1 września 1989 roku w wypadku samochodowym w San Diego, choć szczegóły zdarzenia przez lata rodziły pytania, na które nie wszystkie relacje odpowiadają tak samo.
Deyna zginął w San Diego, a po latach spoczął w Warszawie
- Data śmierci: 1 września 1989 roku.
- Miejsce: okolice San Diego w Kalifornii, gdzie jego samochód uderzył w stojącą ciężarówkę.
- Przyczyna śmierci: obrażenia odniesione w wypadku; raport medyczny nie rozstrzygał, dlaczego doszło do zderzenia.
- Pochówek w Polsce: prochy piłkarza spoczęły na warszawskich Powązkach w 2012 roku.
Wypadek wydarzył się w nocy na autostradzie w San Diego
Była noc z 31 sierpnia na 1 września 1989 roku. Prowadzony przez Deynę Dodge Colt uderzył w stojącą na poboczu ciężarówkę, a piłkarz zginął na miejscu. Polska Agencja Prasowa podaje, że ciężarówka była zaparkowana przy kalifornijskiej autostradzie.
W relacji opublikowanej przez Legię opis zdarzenia zawiera więcej szczegółów: pojazd ciężarowy miał włączone żółte światła ostrzegawcze, a policja nie znalazła śladów hamowania. Takie ustalenia opisują przebieg zderzenia, ale same nie wskazują, co działo się z kierowcą tuż przed nim.
Raport potwierdza obrażenia, nie wyjaśnia przyczyny zderzenia
Wokół śmierci Deyny krążyły hipotezy o zaśnięciu za kierownicą i o samobójstwie. Nie należy przedstawiać żadnej z nich jako ustalonego faktu: doniesienia prasowe przytaczają je jako przypuszczenia, a nie pewne wyjaśnienie wypadku.
Legia, opisując dokumentację pośmiertną, przytacza raport zastępcy lekarza sądowego Johna W. Eisele’a, w którym przyczynę śmierci określono jako „multiple injuries”, czyli liczne obrażenia. To rozstrzyga, co bezpośrednio doprowadziło do śmierci, lecz nie odpowiada na pytanie o powód utraty kontroli nad autem. Po zestawieniu tych informacji przyjmuję ostrożny wniosek: pewna jest śmierć w następstwie obrażeń po zderzeniu, nie motyw ani dokładny stan kierowcy.
Pierwszy pogrzeb odbył się w USA, a prochy wróciły do Polski
Bezpośrednio po śmierci Deyna został pochowany w San Diego. Dopiero po latach jego prochy sprowadzono do Warszawy: 6 czerwca 2012 roku odbyła się msza pogrzebowa, a urna spoczęła w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Ta zmiana miejsca pochówku łatwo umyka w krótkich biogramach, które podają tylko datę śmierci i miasto w USA. Tymczasem dla kibiców Legii powrót prochów do Warszawy stał się symbolicznym domknięciem historii piłkarza związanego z klubem. Tego samego dnia odsłonięto przed stadionem jego pomnik.
Numer 10 przypomina o karierze, nie o okolicznościach tragedii
Deyna pozostaje w pamięci kibiców przede wszystkim jako kapitan reprezentacji i jedna z ikon Legii. Wspomnienie o nim często zaczyna się od boiskowego obrazu: spokojnego rozgrywającego, który widział podanie wcześniej niż inni. Jego śmierć w młodym wieku sprawia jednak, że opowieść o karierze nieuchronnie splata się z pytaniami o ostatnią noc.
Przy pamiątkach z epoki Deyny, w tym klasycznych koszulkach piłkarskich, dobrze oddzielić historię jego gry od niepotwierdzonych opowieści o wypadku. Najuczciwiej zapamiętać fakt, który dokumenty potwierdzają: Kazimierz Deyna zginął w drogowym zderzeniu w San Diego, a jego prochy spoczywają w Warszawie.